Dạy học là gì? Quá trình dạy học – bloghong.com

Rate this post

Dạy học và Quá trình dạy học là gì?

Dạy học là gì?

Dạy học là hoạt động đặc trưng nhất, chủ yếu nhất của nhà trường, diễn ra theo một quá trình nhất định từ t0 tới tn gọi là quá trình dạy học (QTDH). Đó là một quá trình xã hội bao gồm và gắn ngay tắp lự với hoạt động dạy và hoạt động học trong đó học trò tự giác, tích cực, chủ động, tự tổ chức, tự điều khiển và điều chỉnh hoạt động nhận thức của mình dưới sự điều khiển chỉ đạo, tổ chức, hướng dẫn của thầy giáo nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ dạy học.

Bạn Đang Xem: Dạy học là gì? Quá trình dạy học – bloghong.com

Quá trình dạy học là chuỗi liên tục những hành động dạy, hành động của người dạy và hành động của người học đan xen và tương tác với nhau trong khoảng ko gian và thời kì nhất định, nhằm thực hiện những nhiệm vụ dạy học.

Những dấu hiệu của quá trình dạy học

  • Dạy học là một dạng hoạt động đặc thù của xã hội, nhằm truyền thụ và lĩnh hội kinh nghiệm xã hội, trên cơ sở đó hình thành và phát triển tư cách của người học. Đó là sự vận động của một hoạt động kép, trong đó diễn ra hai hoạt động mang chức năng khác nhau, đan xen và tương tác lẫn nhau trong khoảng ko gian và thời kì nhất định: hoạt động dạy và hoạt động học.
  • Hoạt động học, chủ thể là người học, hướng vào đối tượng học, tiếp nhận và chuyển hóa nó, biến thành của riêng, qua đó phát triển chính bản thân mình.
  • Hoạt động dạy, chủ thể là người dạy, hướng vào đối tượng dạy, làm cho nó trở thành đối tượng của sự điều khiển của mình. Vai trò và tính chất của hoạt động dạy cũng như vị thế của người dạy tuỳ thuộc vào việc hoạt động dạy mang đối tượng là gì.
  • Hoạt động dạy và hoạt động học đều phải được tiến hành trên bản thể của QTDH là nội dung dạy học (NDDH). NDDH là yếu tố khách quan, quyết định tiến trình và phương pháp của hoạt động dạy và hoạt động học.
  • Kết quả của QTDH là làm biến đổi ở người học những đặc tính nào đó đã được xác định từ trước và tương ứng với NDDH. Nói cách khác, phải thực hiện được mục tiêu dạy học của chính QTDH đó.
  • Một QTDH bất kì bao giờ cũng phải được tiến hành trong khoảng ko gian, thời kì nhất định (một tiết dạy, một bài, một khóa tập huấn bồi dưỡng,…) và chịu sự chế ước bởi những điều kiện kinh tế – xã hội – văn hóa nhất định. Nói cách khác, QTDH phải là một quá trình học tập mang kiểm soát và điều khiển được.

Tóm lại quá trình dạy học hình thành và phát triển tư cách của người học. Đó là sự vận động của một hoạt động kép dạy và học đan xen và tương tác lẫn nhau trong khoảng ko gian và thời kì nhất định. Kết quả của QTDH là làm biến đổi ở người học những đặc tính nào đó đã được xác định từ trước (xem hình sau)

Dấu hiệu của quá trình dạy học.
Dấu hiệu của quá trình dạy học.

Hoạt động dạy và hoạt động học

Hoạt động dạy:

  • Dạy học được hiểu là một hình thức đặc thù của giáo dục (nghĩa rộng), xem như là một trường hợp riêng của nó (của giáo dục). Dạy học là con đường đặc thù quan yếu trong mối quan hệ biện chứng và phối hợp với những con đường, những hoạt động khác trong quá trình giáo dục để thực hiện những mục tiêu và nhiệm vụ giáo dục đặt
  • Dạy học là một quá trình truyền thụ, tổ chức nhận thức tri thức, kinh nghiệm xã hội và nghề nghiệp cho người học nhằm hình thành và phát triển tư cách nói chung và tư cách nghề nghiệp nói riêng. Dạy học bao hàm trong nó sự học và sự dạy gắn bó với nhau, trong đó sự dạy ko chỉ là sự giảng dạy mà còn là sự tổ chức, chỉ đạo và điều khiển sự học.
  • Dạy học là một mặt của quá trình dạy và học do người thầy giáo thực hiện theo nội dung, chương trình tập huấn đã định nhằm giúp người học đạt được những mục tiêu học tập theo từng bài học hoặc toàn khóa tập huấn. Hoạt động dạy học ko chỉ hướng tới yêu cầu truyền thụ tri thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo và thái độ nghề nghiệp đúng đắn ở người học mà còn góp phần phát triển tính tích cực và tổ chức những hoạt động học tập của học viên.
  • Dạy là hoạt động của thầy giáo, ko chỉ là hoạt động truyền thụ cho học trò những nội dung đáp ứng được những mục tiêu đề ra, mà còn hơn nữa là hoạt động viện trợ chỉ đạo và hướng dẫn học trò trong quá trình lĩnh hội. Chỉ lúc nào nắm bắt được những điều kiện bên trong (hiểu biết, năng lực, hứng thú,…) của học trò thì thầy giáo mới đưa ra được những tác động sư phạm thích hợp để hoạt động học đạt được kết quả mong muốn.

Hoạt động học:

  • Học, theo nghĩa rộng nhất, được hiểu là quá trình cơ bản của sự phát triển tư cách trong hoạt động của con người, là sự lĩnh hội những “sức mạnh bản tính người” đã được đối tượng hóa trong những sản phẩm của hoạt động con người. Đó là hoạt động phản ánh những mặt nhất định của hiện thực khách quan vào ý thức người học. Tuy nhiên nó chủ yếu hướng người học vào lĩnh hội những chân lí đã được loài người phát hiện nhưng chúng lại là mới đối với họ.
  • Hoạt động học là một hoạt động nhận thức độc đáo của người học, thông qua đó người học chủ yếu thay đổi chính bản thân mình và ngày càng mang năng lực hơn trong hoạt động tích cực nhận thức và cải biến hiện thực khách quan.

Hoạt động dạy học gồm hai mặt của quá trình đó là dạy và học luôn đi kèm biện chứng với nhau. Hoạt động dạy – học mang những đặc trưng sau đây:

  • Thể hiện vai trò chủ đạo của thầy giáo
  • Là một hoạt động mang mục tiêu rõ ràng
  • Mang nội dung, chương trình kế hoạch cụ thể
  • Diễn ra trong một môi trường nhất định (lớp học, xưởng thực hiện, phòng thí nghiệm)
  • Sử dụng những phương tiện phổ biến (tiếng nói, thiết bị, tài liệu)
  • Nhiều về hoạt động: nhận thức, trí tuệ, vận động, thao tác, …
  • Kết quả hoạt động dạy được kiểm tra thông qua kết quả hoạt động học tập.

Nhiệm vụ của quá trình dạy học

Giáo dưỡng học trò

Làm cho HS nắm vững hệ thống tri thức văn hóa, khoa học kỹ thuật, kỹ năng kỹ xảo lao động nghề nghiệp (người ta còn gọi là nhiệm vụ dạy nghề)

Xem Thêm : Bản vẽ hoàn công tiếng Anh là gì?

Chức năng giáo dưỡng bao gồm việc tiếp thu những tri thức khoa học, hình thành những kỹ năng, kỹ xảo chuyên môn nghề nghiệp.

Tri thức khoa học bao gồm những sự kiện, khái niệm, quy luật, lý thuyết … liên quan tới nghề nghiệp. Những kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp bao gồm những kỹ năng, kỹ xảo đặc thù của nghề tương ứng. Kết quả của giáo dưỡng là tạo ra những năng lực hoạt động nghề nghiệp cho HS.

Giáo dục học trò

Song song với giáo dưỡng, QTDH còn thực hiện chức năng giáo dục, hình thành cho HS thế giới quan, ý kiến đạo đức, niềm tin, lòng mong muốn, hành vi xử sự và hoạt động thích hợp trong xã hội…. Tức là một tổng thể phẩm chất tư cách tiêu biểu cho xã hội (người ta còn gọi là nhiệm vụ dạy làm người)

Thực hiện chức năng giáo dục bắt nguồn hữu cơ từ chính nội dung, phương pháp, phương tiện, nhưng song song cũng từ sự giao tiếp, giao lưu giữa GV và HS.

Thực chất chức năng giáo dục của dạy học là chức năng làm cho quá trình dạy học mang tính mục tiêu và mang tính giá trị của xã hội nhất định.

Phát triển học trò

Xem Thêm : Vì sao bờ ta luy xây dựng không phép ở P.6, Đà Lạt vẫn &apostrơ gan&apos?

Dạy học là tạo điều kiện cho sự phát triển cá nhân như năng lực nhận thức và năng lực hành động, năng lực giải quyết vấn đề sáng tạo, năng lực tự học, tự thích ứng (người ta còn gọi là nhiệm vụ dạy phương pháp).

Nhiệm vụ phát triển sẽ mang hữu hiệu hơn nếu mang phương hướng rõ ràng lôi cuốn HS vào những loại hình hoạt động mang tác dụng phát triển sự cảm thụ và lĩnh vực vận động trí tuệ, ý chí, xúc cảm, động cơ của cá nhân HS.

Cần nhấn mạnh rằng dạy học bao giờ cũng mang tính phát triển cá thể người học nhưng chúng ta chưa định hướng rõ rệt những phương pháp và nội dung dạy học theo hướng đó cho nên phạm vi những phẩm chất cần phát triển mang phần nào bị thu hẹp. Với ý nghĩa đó, việc quá độ sang dạy học theo hướng phát triển mang ý tức thị mở rộng phạm vi những tương tác phát triển, tăng cường những yếu tố sáng tạo trong hoạt động học tập.

Đặc điểm của nhiệm vụ phát triển là nó ko tồn tại tự nó mà là kết quả của hai chức năng giáo dục và giáo dưỡng. Nhưng cường độ, mức độ phổ biến, chiều sâu của sự phát triển phụ thuộc vào giáo dưỡng và giáo dục.

Mối quan hệ giữa ba nhiệm vụ

Cả ba mang mối quan hệ mật thiết với nhau: dòng này đi trước dòng kia, dòng kia là hậu quả của dòng này, nhưng song song là điều kiện tích cực hóa nguyên nhân ban sơ. Hai nhiệm vụ giáo dưỡng và giáo dục hợp lại thành cơ sở cho nhiệm vụ phát triển.

Nhiệm vụ thứ ba tới lượt mình, sau đó tích cực hóa hai chức năng đầu. Bởi vậy cần xét tới tính biện chứng thống nhất của ba chức năng đấy lúc tiếp cận tới mối quan hệ qua lại giữa chúng với nhau.

Ba nhiệm vụ cơ bản này được thực hiện bằng cách lên kế hoạch tổng thể những nhiệm vụ của bài dạy (giáo dưỡng, giáo dục, phát triển), rồi lựa mua nội dung hoạt động của thầy giáo và học trò, phối hợp với những phương pháp, hình thức và phương tiện dạy học để giải quyết tuần tự những nhiệm vụ một cách thích hợp trong mỗi thời đoạn của bài học, cuối cùng kiểm tra, phân tích kết quả, song song kiểm tra tiến độ thực hiện ba chức năng trên.

Xem Thêm : Giới hạn bền của thép là gì? Bảng tra giới hạn chảy – Vật Tư Hải Dương